Cor Lauwerijssen biografie 6 ( Slot )

De Heuvel te TilburgWanneer je linksaf het Pieter Vreedepadje uitliep kwam je op de Heuvel. Hier stond de beroemde eeuwenoude lindeboom waar ik als kind altijd inklom. Als ik vanaf zo'n dikke tak naar beneden keek zag ik armoedzaaiers en zwervers spiritus drinken. Het zou heel goed kunnen dat ik op bovenstaande foto sta afgebeeld. Zoals je ziet zit er iemand in de boom en de foto is uit die periode. Deze prachtige boom heeft ondanks de acties een paar jaar geleden het veld moeten ruimen voor de bouw van een ondergrondse parkeergarage. Wat de mensen zelf willen telt voor de bestuurders toch niet mee. Vroeger niet, en nu nog steeds niet. Alles moet plaatsmaken voor het maatschappelijk belang. In de vermoorde boom bleek in het hart van de stam nieuw leven te zitten. Deze stek is door een van de actievoerders in zijn tuin herplant. In de Heuvelstraat vergaapten de vele armen zoals mijn moeder zich aan al het moois in de etalages. De zaterdagavond was bij uitstek dé avond om winkels te gaan kijken. Toen kon je nog rustig wandelen en hoefde je niet angstig te zijn dat je door een groep jongeren in elkaar geslagen werd of zou worden overvallen.

Het was in de jaren dat Zot Joke rondwaarde met zijn lange leren jas en bontlaarzen. Bij de oude Tilburgers is hij beter bekend als "Joke den Hollander". Joke was een markant figuur en stroopte stad en land af op zoek naar konijnenvellen die hij dan in de jute zak stopte die hij altijd bij zich had. Wat bijna niemand wist, was dat hij eigenlijk vermogend was, maar dat de familie zijn geld beheerde. Joke stond onder curatele. Men zei wel eens dat hij een kleinzoon van prins Hendrik was. Knéinevellen riep hij dan, en gelijk erachteraan "ik zal ze wel kréigen" dan draaide hij zich om en riep nog eens met zijn vuist in de lucht, "ik zal ze wel kréigen". Dat sloeg op zijn familie natuurlijk. Joke liep dagelijks meerdere keren bij ons door het Pieter Vreedepad en hij heeft me ook regelmatig over m'n bol geaaid. Hij had van die grijze haren in zijn gezicht en zag er onderkomen uit. En wie kende Wieske Snuf met haar kinderwagen niet en de sigaren rokende Pieta Melis met haar hoed? Nou, ik wel. Over markante figuren uit het Tilburgse straatbeeld gesproken.

 

 Zot Joke uit Tilburg. Joke Den Hollander.  Pieta Melis die sigaren rookte.  Wieske Snuf. Markant figuur uit Tilburg jaren vijftig.

 

 Willem Leijendekker-Koperen-Ko-oftewel-Koperen-Nelis in 1960      Willem Leijendekker de Nikkelen nelis   Nikkele Nelis    Willem Leijendekker-nikkelen Nelis-koperen Ko

Op zaterdagmiddag keken vol we bewondering naar een man met wit pak, behangen met trommels en andere muziekinstrumenten die door de Heuvelstraat liep. Ze noemden hem koperen of Nikkelen Nelis( Willem leyendekker). Ik ben er vaak achteraan gelopen om naar hem te luisteren en z'n fratsen te bekijken. Dat hij zijn kunsten goed vertoonde blijkt uit het feit dat ik hem nooit meer ben vergeten. Ook het mosterdmanneke met z'n tonneke mosterd was in Tilburg en omstreken een bekende verschijning.

   Het mosterd manneke in Tilburg jaar 1955    Markt op het Piusplein te Tilburg   Markt te Tilburg


Oude vismarkt bij piusplein tilburgTijd van het scheurmikske( brood ) en de zaterdagse vismarkt waar ook dieren werden verhandeld. De meeste mensen noemden het de hondenmarkt maar je kon er op bepaalde dagen ook pluimvee en konijnen kopen. Ome Cor van Tante Luus was er haast iedere week te vinden op zoek naar een goede waakhond. Ome Cor, de zwager van mijn moeder ving rond de kerst zwerfkatten. Na het slachten verkocht hij ze als konijn om wat bij te verdienen. In de Akkerstraat woonde honden en kattenmepper Adams waar je gevonden of gestolen huisdieren kon verpatsen. Ze werden gebruikt voor dierproeven of voor vivisectie. Ik was ook regelmatig bij ons mam toen die in de avonduren bij de chinees op de Heuvel de afwas deed. Van het overgebleven eten dat via het luik weer boven terug in de keuken kwam werd het bruikbare weer uitgesorteerd en terug in de pannen gedaan. Later werd bekend dat er honden en kattenvlees in de gerechten werd verwerkt. Op zaterdagmiddag na afloop van de markt ging ik bij de groentestalletjes afval van fruit en groenten verzamelen, zogenaamd voor de konijnen.

 

 Dikke dame van de kermis Anneke van Wanrooij met haar zoon Henk  De dikke dame Anneke van Wanrooij van de kermis en zoon Henk   Tilburgse kermis jaren vijftig met aap op de schouders. 

 

Op de beroemde Tilburgse kermis kon je vechten met de beer en echte aangeklede aapjes met centenbakjes schooiden bij het orgeltje om geld. Nu in 2007 zou men dit dierenmishandeling noemen. De bokstent was eveneens een grote publiekstrekker. Menig familielid van mij stapte vanuit de mensenmassa naar voren om in de ring het gevecht met de kermisboxer aan te gaan. Regelmatig wisten ze die vijftig gulden te winnen door de ander tegen de vlakte te slaan. Vijftig piek was een heel bedrag in die tijd en daar hadden ze best een paar blauwe ogen voor over. Van een aangetrouwde tak waren het allemaal gasten die hun mannetje stonden. De eigenaar van de bokstent haalde ze nooit een tweede keer op het podium. Ik speelde altijd graag Balco Rotor. Met een arm bakjes van een draaiende schijf af proberen te duwen. Destijds koste een spelletje 25 cent en ik haalde er héél wat klokjes en horloges uit. Zóveel dat ik er op een bepaald moment nog maar twee per dag mocht winnen. Het was de tijd dat je op de kermis naar de dikke dame kon kijken. Anneke is slechts 38 jaar oud geworden en moest volgens zeggen in een zinken kist begraven worden vanwege de penetrante lijflucht. Annie van Wanrooy en haar zoon Henk van Beurden waren jarenlang de bekendste kermisfiguren. Ze was te zien in kijktenten als de dikste vrouw van de wereld. Samen met zoon Henk traden de twee later op als ´The Big Family´. Na haar dood trad Henk van 1974 tot 1979 op als Miss Lola, de dikste dame van de wereld. Hij woog op zijn zwaarste punt, 270 pond.  Henkie, een oud vriendje van mij uit de jaren vijftig is in juli 2005 in zijn slaap overleden. Hij werd 56 jaar oud.Eerst was het de dikke dame en daarna werd de attractie moeder en zoon, later veranderde dat weer in moeder en dochter. Henkie kreeg een pruik op en moest vrouwenkleren aan. Ik mocht altijd voor niks naar binnen maar moest mijn lippen stijf op elkaar houden om het geheim niet te verklappen. Per ongeluk riep ik "Hé Henkie"waarop Anneke haar dikke wijsvinger tegen haar lip drukte. Anneke was stapel op mij en getrouwd met de broodmagere Henk de "Putter" van Beurden. Als ze niet rondtoerde met de kermis woonde ze in haar piepkleine huisje aan het Pieter Vreedepad een paar deuren voorbij de fietsenwinkel. Ze had een hele brede stoel nodig om te kunnen zitten en at wel 2 borden aardappelen met een toren. Anneke nam me op schoot en ik heb er ook vaak aan tafel gezeten om een rond buikje te krijgen. Tijdens de Tilburgse kermisdagen gaf Anneke me altijd 'n sok met kopergeld. Stuivers en centen, om kermis te vieren. Achter de fabrieksmuur voor onze deur stonden de kermislui met hun wagens geparkeerd. Mijn moeder deed voor een aantal kermismensen de was voor een extra centje erbij. Dat deed ons mam buiten haar gewone dagelijkse werk om en in het weekend om voldoende eten op tafel te krijgen.

Liefdewerk voor Huize Nazareth op de kermis in 1952Bij verschillende kermisattracties kon je tot eind vijftiger jaren mooie prijzen winnen. Prijzen uit die tijd waren voornamelijk huishoudelijke artikelen. Naast het winnen van prijzen steunden deze attracties het goede doel, namelijk de kinderbescherming (Huize Nazareth). Ik heb ook nog een tijdje op de kermis gewerkt. Samen met Theo en Ome Wim en de Dikke Jan uit Tilburg bouwden wij alleen maar op en braken we de attractie af. Dat was in die tijd de "cake walk" van Peeters uit Bergen op Zoom en later bij de Hully Gully. Vijfenveertig gulden per dag of nacht en gratis eten. Toen Sjef ouder werd ging hij over op de nougatkraam. Het was leuk om meegemaakt te hebben. De kermis is een jaarlijks volksgebeuren waar iedereen naar uitkijkt. Helaas wordt ook dit festijn in zijn bestaan bedreigd door de hoge staanplaatsen en het hoge btw tarief. De mensen mogen niks meer hebben. Al ons geld moet naar de Den Haag en in de gemeentekassen vloeien. De kermis is voor het volk en de uitbaters haast onbetaalbaar geworden. Hetzelfde geldt voor de circussen en dierentuinen waar activisten tegen protesteren. Wilde dieren horen daar volgens deze mensen niet thuis maar in het wild. Straks kennen de burgerkindertjes alleen nog maar leeuwen, tijgers en olifanten uit boeken en films en nemen de kapitalisten hun kroost mee naar Afrika om ze in hun eigen habitat te zien. 

Muntjesmeter uit jaren dertig om stroom te krijgen.Onze wc met het hartje in de deur was buiten en ipv duur wc papieren gebruikten we stroken van de krant die je eerst fijn moest rollen om je achterwerk schoon te vegen. Weet je gelijk hoe we aan de zwarte handen kwamen. Wat een armoede! Een meter waar je een muntje in moest stoppen om elektriciteit te krijgen. Geld opgebruikt? bijvullen maar, als je tenminste nog wat over had anders ging je over op kaarsen of de petroleumlamp. En we spaarden in die jaren massaal sigarenbandjes, speldjes, sleutelhangers en zilverzegeltjes. Gaandeweg de vijftiger en zestiger jaren verbeterde de situatie en kreeg men meer financiële mogelijkheden. Veel kinderen zaten vaak al jaren op een internaat weggestopt en waren voor de ouders geen handenbindertjes meer. Men zocht vertier in de kroegen. Rock & Roll waaide vanuit Amerika over en bij de jeugd ging de knop om. Populair bij de ouderen waren cafés zoals de Veertien billekes en de Blauwe Engel vanwege de draaiorgels. De Zangeres Zonder Naam zong samen met haar broer Jerry de sterren van de hemel. De mensen sloegen op hol. Een van de beruchte kroegjes in de buurt van de Veldstraat noemde men vanwege de bouwval "Het Krotje" en haast iedere week sloeg men daar elkaar bont en blauw en rolden er dronkenlappen over de keien. Ik was er als peuter regelmatig getuige van als ome Cor, een stevige vent, weer eens te diep in het glas had gekeken. Hij sloeg dan in zijn eentje de hele tent leeg, later bijgestaan door zijn enige zoon. De prijs van de welvaart. Het waren tevens de laatste succesvolle jaren van Puk en Muk in de oude stijl.



Iedereen die destijds op een internaat woonde weet dat men al te vaak vooroordelen had. Je stootte regelmatig je kop als je een leuke meid of jongen leerde kennen en aan haar of zijn ouders werd voorgesteld. Alsof ze met iemand thuiskwam die een besmettelijke ziekte met zich meedroeg. Op het moment dat ik in Oisterwijk ging wonen was ik zo'n beetje de allereerste met lang haar. Je had langharige teckels, vetkuiven en o.v.'ers. De laatste afkorting stond voor omgebouwde vetkuif. Ik was een langharige en het hoorde nou eenmaal bij de jaren zestig. Steeds weer opnieuw jezelf tegenover anderen moeten bewijzen legde een zware druk op mijn schouders. Alles aanpakken, hard werken om een beetje waardering en respect af te dwingen, het mocht niet baten. Je hoorde er bij zulke lui niet bij. Ik heb het aan den lijve ondervonden en liet om die reden m'n vriendin definitief in Oisterwijk achter. Om niet in een neerwaartse spiraal te geraken en om het anders aan te pakken heb ik resoluut een streep gezet onder mijn toenmalige leven en vertrok naar Breda.

Jack, toevallig ook afkomstig uit het Pieter Vreedepadje, kwam kort na mij op hetzelfde internaat terecht. In 1967 na enkele pleeggezinnen te hebben gehad kwamen we bij dezelfde pleegouders terecht. Deze pleegouders komen ondanks hun hoge leeftijd nog steeds een paar keer per jaar op visite. Ze zijn peetoom en tante van onze zoon Robbert. Frater Leonardus, mijnheer Bert Vromans en Sjaan en Leo ( mijn pleegouders ) waren aanwezig bij mijn eerste huwelijk met Helma. Helma was afkomstig uit Oisterwijk. Acht maanden later waren ze aanwezig bij haar begrafenis. Ze was 7 maanden zwanger toen ze stierf. In 1977 werd ik, inmiddels al een aantal jaar in Breda wonend, vereerd met een bezoekje van de inmiddels oude frater Leonardus en de groepsleider Bert Vromans. Ze waren me niet uit het oog verloren en hun bezoek heeft me enorm geraakt. Het is puur toeval, maar mijn vrouw Jeannette doorliep haar opleiding aan het Tilburgse Conservatorium. Haar vakgenoten zijn later na de verbouwing in Huize Nazareth ondergebracht. Een volle neef van haar trouwde met een zusje van v/d  broertjes de Bruin, de familie die gelijktijdig op Nazareth woonde. Hier in Oudenbosch wonen de gebroeders Maas, ook bekenden uit Nazareth. Een inmiddels overleden zus van die familie woonde op 20 meter afstand bij mij vandaan. Mijn schoonvader was in zijn jeugdjaren drukker en letterzetter op het tehuis van de Broeders van St. LOUIS in Oudenbosch. Hier dichtbij, op een steenworp afstand van ons stuk grond, leefden 2 oude broers die men Puk en Muk noemden. Ondanks hun geld woonden deze twee in het Armenstraatje. In een van de Puk en Muk verhalen komt Van Gend & Loos, het bedrijf waar ik jarenlang keihard werkte en lange werkdagen maakte een pakje bij Klaas Vaak afleveren. Het bedrijf overigens dat er na mijn hartoperatie alles aan deed en niets onbenut liet, om mij te kunnen lozen. Het toenmalige GAK en de Arbodienst werden langs alle kanten met leugens misleid om dat te kunnen bewerkstelligen. Lauwerijssen echter wist de rollen om te draaien en kreeg beide instanties achter zich.

Het voedsel dat we regelmatig op Huize Nazareth kregen was niet te pruimen. Ik lust geen thee, griesmeel of hete bliksem en ook balkenbrij en bloedworst kunnen me gestolen worden. Ik ben razend op eieren in welke vorm dan ook. Ondanks mijn handschrift schrijf ik in blokletters vanwege de tikken op mijn vingers. In de tachtiger jaren stuurde ik een briefje naar de BRT met de vraag of ze de Italiaanse film Marcellino brood en wijn en de film Bernadette v Lourdes kenden. Dat waren 2 van de films die we in de aula van het internaat hadden gezien. Wat schets mijn verbazing toen er een brief kwam met daarin de data waarop men beide films zou gaan uitzenden. Nobel toch? Huize Nazareth, is een begrip voor velen die er woonden. Tijdens mijn leven moest ik talloze malen ervaren dat mensen hun eigen oordeel klaar hadden. Regelmatig kreeg ik te horen dat wanneer je daar vandaan kwam niet deugde. Uiteraard kwam er ook tuig vandaan. Nederlands langst gestrafte crimineel en zijn broer woonden ook op internaten en kwamen na mij bij mijn pleegouders terecht. Een regelrechte miskleun van de kinderbescherming. Wat hebben die twee rotzakken deze mensen belogen en bestolen en een hoop ellende veroorzaakt.

In de slechts hele korte periode dat de verhaaltjes door frater Leopold werden voorgelezen had je geen tijd om te piekeren of om aan thuis te denken. Tijdens die momenten voelde ik me daar onbezorgd en veilig en kreeg ik er de aandacht die ik thuis als kind heb moeten missen. Misschien is dat de reden dat ik terugval op de Puk en Muks. Ondanks de gruwelijke feiten die bekend werden zou ik ze graag eens allemaal terug willen zien, een praatje met ze maken en de hand willen schudden. Maar er is naast de herinnering nog slechts een zeldzame foto die rest. Mijn lievelingsfraters waren frater Jeroen en frater Leonardus. Beide waren erg gesloten, ook naar hun collega's toe. Met deze twee ben ik heel wat uren samen geweest en ze hebben nooit met 1 vinger aangeraakt. Nu, bijna 60 jaar later vraag ik me af waarom ze zo stil waren. Wisten zij wat er zich afspeelde? Wie weet!

Groepsfoto van de fraters van Huize NazarethFoto Omschrijving; Basisonderwijs. Schoolbestuur/personeel. Huize Nazareth. Convent. Zilveren jubileumfeest van frater Florentianus van Asten. frater Evarist Ketelaars, frater Siegfried v. Geldrop, frater Renardus Mols, frater Reuber de Kok (Deko), frater Leopold Raaymakers, frater Margaretha Wiltink, frater Augusto v. Asten, frater Bunundus Adriaanssen, frater Salesiaans Hazen, frater Gerardi Laurijssen, frater Novadus Vinks (generaal overste), frater ... Verhoeven, frater Jeroen v. Esch, frater Florentianus v. Asten (jubilaris), frater Domitianus Eurlings, frater Floribertus Vrijberg, frater Griberto v. Gaal, frater Ambrosi v. Oers, frater Eligio Finnebroek, frater Joanni Vianny Cedie, frater Daniel Brekelmans, frater Berchmans Smits, frater Bodivinus Schouten (overleden 1 mei 1962).

Tot slot; er waren ook veel goede fraters.

Cor Lauwerijssen.[Puk en Muk site naar een idee van Lauwke Tod.] Alle rechten op de inhoud voorbehouden.